image banner
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LÀNG XÓM
Lượt xem: 204

Dựa vào các công trình nghiên cứu đã xuất bản như: “Lịch sử Nghệ Tĩnh”,  “Lịch sử Đảng bộ huyện Yên Thành” cũng như trên cơ sở tìm hiểu các gia phả, sự tích đình, đền và lời kể của các vị cao niên ở địa phương. Bước đầu chúng ta có thể hình dung về quá trình hình thành dân cư làng xóm khánh thành như sau: Theo cuốn lịch sử Yên Thành, thì con người có mặt trên đất Yên Thành từ 5000 năm trước đây. theo tài liệu và lời kể của các cụ cao niên, khoảng thế kỷ XV, XVI ở Khánh Thành đã có người đến đây sinh sống quần tụ bên nhau thành làng xóm. Trải qua các thời kỳ lịch sử Khánh Thanh đã có sự thay đổi ranh giới địa lý hành chính, kéo theo sự thay đổi về tình hình dân cư, làng xóm. Khánh Thành gồm 4 làng chính sau đây.

1. Làng Phú Ninh. 

            Làng Phú Ninh ra đời vào khoảng thế kỷ XVI, được hình thành từ làng Cồn Chùa thuộc vùng chiêm trũng của sông Vũ Giang. Hiện nay là xóm Văn Tập, nhân dân trong vùng đã tiến hành khai khẩn đất hoang, đắp đập giữ nước để sản xuất nông nghiệp chủ yếu là trồng lúa nước, trồng rau thả cá… xây dựng nhà ở, mọi người sống quây quần với nhau, thắm đượm tình làng nghĩa xóm. Ở Khánh Thành nói chung và làng Phú Ninh nói riêng rất nổi tiếng với sản phẩm từ nông nghiệp như gạo thơm, nếp dẻo. Chính vì thế, ngay từ sớm cơm trắng, nếp dẻo ở làng phú ninh đã đi vào câu ca dao xứ nghệ.

“Muốn tắm mát lên ngọn Sông Lường

Muốn ăn Nếp dẻo về làng Phú Ninh”.

            Ngoài nghề trồng lúa là nghề chính, khi Rảnh rỗi, nông nhàn cư dân ở đây còn làm thêm nghề đánh bắt cá, tôm, cua, vừa có thức ăn để phục vụ cho bữa ăn hàng ngày vừa là sản phẩm để trao đổi với các làng khác. Theo tài liệu “Danh nhân văn hóa đình nguyên thám hoa Phan Thúc Trực” ghi chép lại rằng là Phú Ninh trước đây còn gọi là làng Nành. Quê hương của bà Nguyễn Thị huyền (bà Nguyễn Thị Huyền là vợ vua Lê Hiển Tông ((1740-1786) đã thân sinh ra công chúa Lê Ngọc Hân)). Làng Phú Ninh bao gồm 4 xóm, Phú An, Phú Khánh , Đông Phú và Phú Tập . Làng Phú Ninh có nhiều dòng họ sinh sống, trong đó có dòng họ Phan, họ Nguyễn Văn, họ Nguyễn Đình, họ Phạm Công, họ Nguyễn Đăng, họ Nguyễn đào, họ Phạm Xuân, họ Cao… là những dòng họ chỉnh của Làng.

            - Họ Phan Đình.

            Ông tổ của dòng họ là Phan Hàm Hạnh, sinh ra vào cuối đời Trần Dụ Tông (1341-1369). Tại làng Vân Tập, dưới chân núi Lưỡng Kiên(lèn 2 vai) nay thuộc xã Diễn Bình, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Trong dòng họ có 4 nhân vật tiêu biểu như Phan Hàm Hạnh, Phan Hàm Hy, Phan Hàm Cảnh và Phan Hà Mậu, vừa thông minh, học giỏi, vừa có tài thao lược, đồ đạt cao. Từ đời thứ 1 đến đời thứ 6, dòng họ có tên gọi là Phan Hàm, từ đời thứ 7 đến đời thứ 10 gọi là Phan Sỹ, từ đời thứ 10 đến đây gọi là Phan Đình. Hiện nay, nhà thờ của dòng họ đã được cấp bằng di tích lịch sử văn hóa cấp Tỉnh.

            - Họ Nguyễn (hay còn gọi là họ Nguyễn Văn). 

            Theo gia phả ghi lại, từ khi thủy tổ Nguyễn Khiếu và bà Đào Thị Đỉnh, sinh ra và phân chi, đến nay có là 16 đời. Từ đời Lê Triều, niên hiệu Hồng Đức tính đến năm 1984 là 514 năm, qua các giai đoạn phát triển hiện nay có 3 chi lớn.

            Chi 1. Ông Nguyễn Tràng, xóm Văn Tập, Khánh Thành.

            Chi 2. Ông Nguyễn Giản, xóm Đông Phú, Khánh Thành.

            Chi 3. Ông Nguyễn Quang, xã Thịnh Thành.

            Ông tổ của dòng họ Nguyễn là ông Nguyễn Khiếu, sinh vào khoảng những năm đầu đời Lê Triều (Lê Thánh Tông (1442-1459)), vợ là bà Đào Thị Đỉnh. Quá trình hình thành dòng họ Nguyễn đã có nhiều người học rộng, thông thạo văn võ. Tiêu biểu có các ông: Nguyễn Kỹ, Nguyễn Uyễn hai anh em cùng đậu tú tài đồng khoa, ông Nguyễn Thọ hai lần đầu tú tài trong năm Bính Tý, ông Nguyễn Quỳnh (quan Ba trường) sinh năm Giáp dần, theo đạo nho thông minh từ nhỏ, năm Chính Hoà thứ 14, mới 20 tuổi tại khoa Quý dậu thi Hương đậu đầu 4 Quận, năm 26 tuổi năm Chính Hòa thứ 20, khoa Kỷ Mão trúng Cử nhân, năm Bảo Thái thứ 2, khoa Tân Sửu thi hội trúng Tam trường, năm Giáp Thìn thì đình đậu tiến sĩ. Ông Nguyễn Đỉnh đậu cử nhân. Ông Nguyễn Trân đã giữ chức Tướng sĩ lang, ông Nguyễn Hữu Tư chỉ huy một đạo quân dẹp giặc ở trấn Hoa Châu thời Phúc Thái. Ông Nguyễn Cung được chức Miện sai, ông Nguyễn Tư coi việc binh lương ở Quảng Trị, ông Nguyễn Đang làm địa chánh công tòa, được tăng chức cửu phẩm Văn giai. 

            - Họ Nguyễn Đình.

            Ông tổ họ Nguyễn Đình là Nguyễn Tất Thắng, đậu tú tài thời Cảnh Hưng, quê ở xã Thanh Tùng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An vào Yên Thành dạy học. Dòng họ Nguyễn Đình có một nhà thờ Đại tôn, trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhà thờ là nơi cất giấu quân trang, quân dụng.

            -  Họ Nguyễn Đào.

            Theo cuốn “Từ điển nhân vật xứ Nghệ” của giáo sư Ninh Viết Giao, từ đầu thế kỷ thứ XV, dòng họ Nguyễn Đào có nhân vật Nguyễn Trung Lao. Sau này đổi tên là Đào Trung Lao ở xóm Phú An, xã Khánh Thành. Con ông Nguyễn Thế Bưu, quê gốc Tiên Nông, xã Thanh Phong, huyện Thanh Chương. Ông là người văn võ song toàn khi nhà minh cử tướng Mộc Thành và Trương Phụ sang xâm lược nước ta, ông đã cùng với 2 anh là Nguyễn Thế Bồng và Nguyễn Thế Bình theo vua Lê Lợi đánh giặc lập công và được vua phong làm tả đô đốc thiêm sự Nam quân phủ Đô đốc kiêm tử tư xá nhân. Năm Hồng Đức, đời Lê Thánh Tông, truy phong Đông quận công thượng đẳng phúc thần.

            - Họ Phan Xuân.

            Họ có 2 Tiến Sỹ, 3 Thạc sỹ, 49 cử nhân và cán bộ cao cấp: ông Phan Trầm, Cục trưởng cục kiến thiết cơ bản Bộ Giao thông vận tải.

            - Họ Phạm Công.

            Có hai chi (Đệ Nhất và Đệ Nhị), chi đệ Nhất tộc trưởng là ông Phạm Công Văn, chi đệ nhị, tộc trưởng là ông Phạm Công Nhị.

            Từ khi thành lập làng, trải qua hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ cứu nước cũng như trong thời kỳ đổi mới, nhân dân Làng Phú Ninh học hành chăm chỉ, cần củ lao động sản xuất, có nhiều đóng góp để xây dựng quê hương Khánh Thành ngày một giàu mạnh.

            2. Làng Quỳnh Khôi.

            Tên làng Quỳnh Khôi có từ thời xa xưa và phát triển cho tới ngày nay. Theo chính sách khai khẩn đất đai, cư dân nơi đây đã chọn vùng đất bằng phẳng, hàng năm có lượng phù sa của sông vũ Giang bồi đắp, nên việc canh tác sản xuất của nhân dân gặp nhiều thuận lợi. Đại đa số cư dân trong làng sản xuất nông nghiệp và trồng lúa nước là chính, một bộ phận gần chợ Vẹo thuận lợi cho việc trao đổi, giao lưu, phát triển ngành tiểu thương, nên cuộc sống có phần khá giả hơn so với các làng khác.

            Làng Quỳnh Khôi có cư dân tập trung đông đúc hơn với nhiều dòng họ như: 

            - Họ Nguyễn Xuân. Theo gia phả của dòng họ Nguyễn Xuân. Vào thế kỷ thứ 16, ông Tổ hộ Nguyễn Xuân rời quê Hải Dương vào làng Quỳnh Khôi sinh cơ lập nghiệp và phát cho đến nay. Năm 2012 nhà tờ họ đã được đón nhận di tích Lịch sử văn hóa cấp Tỉnh.

            - Họ Lê.

            - Họ Vũ.

            - Họ Dương. Có quê gốc tại tỉnh Hải Dương.

            3. Làng Vân Nam.

            Theo lời kể của các cụ cao niên. Làng Vân Nam còn có tên gọi là Kẻ Nam, ra đời vào khoảng thời Hậu Lê – (Lê Trung Hưng, 1533 – 1789). Lúc bấy giờ, cư dân của dòng họ Trần chủ trương về vùng trại cày dựng ấp, khai phá đất đai để canh tác và sản xuất theo kiểu tự cung tự cấp. Làng khai phá được 565 mẫu, nhưng dân trong làng chỉ canh tác 200 mẫu còn 365 mẫu cho cày cấy để thu tô và nạp thuế. Thành quả lao động phụ thuộc vào thời tiết, nếu mưa thuận gió hòa thì được mùa, hạn hán và lũ lụt thì bọ mất trắng. Ngoài nghề trồng lúa nước ngô và các loại rau, cư dân làng Vân Nam còn có thêm nghề mộc, rèn, đột than, trồng dâu nuôi tằm dệt sồi, dệt vải.

            Làng Vân Nam gồm có 2 xóm: Vân Đồng, Vân Đình, Cho tới nay, làng có tất cả 23 chi, phái của các dòng họ, các dòng họ đều có nhà thờ Tổ từ thế kỷ XIX. Làng có những dòng họ lớn như: họ Nguyễn Như, họ Cao Đình, họ Đoàn, họ Trần Danh, Nguyễn Đăng, Nguyễn Hữu… Từ đời này qua đời khác các dòng họ trên đã phát huy tinh thần đoàn kết, chung lưng, đấu cật khắc phục, chế ngự thiên nhiên, giặc ngoại xâm, cùng nhau giữ gìn giữ, bảo tồn những giá trị truyền thống, đóng góp một phần không nhỏ vào hai cuộc kháng chiến, giành thắng lợi cuối cùng, cùng với nhân dân trong xã thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, xây dựng xã khánh thành ngày một giàu đẹp hơn.

            - Họ Nguyễn Như. Có 38 cử nhân và một Tiến sỹ đời Lê (Nguyễn Hưng Công), hiện Họ được công nhân là di tích Lịch sử văn hoá cấp Tỉnh.

            - Họ Cao Đình. Có 27 cử nhân, 1 thạc sỹ.

            - Họ Đoàn. Có 1 cử nhân, 1 thạc sỹ.

            - Họ Trần Danh có 2 cử nhân. Có cụ Trần Tiến là đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương, bị thực dân bắt và xử bắn tại đồn Tràng kè xã Mỹ Thành vào ngày 11/3/1931.

            - Họ Nguyễn Đăng. Có 15 cử nhân.

            4. Làng Mỹ Khánh.

            Mỹ khánh. Là xóm giáo nhỏ trải dọc bờ Nam của dòng sông Vũ Giang. Vào thời pháp thuộc, Mỹ Khánh đã có nhiều dòng họ khác nhau với đến sinh sống, trong đó dòng họ Phạm Xuân có ông Lùm từ Hải Dương vào làng Nam Thôn lập nghiệp sớm nhất. Sau này 2 người con trai của ông định cư ở làng Phúc Duệ. Người con trai đầu tên là Phạm Xuân, sang xim tòng giáo và ở rể kết duyên cùng cô gái người họ Thái. Từ đó, họ Thái và họ Phạm Xuân sống sum vầy, hạnh phúc con cháu ngày càng đông đúc, khi cuộc sống vật chất được đầy đủ, yên vui và đầm ấm thì đời sống tinh thần cũng được quan tâm. Một thời gian sau khoảng năm 1882 để có nơi thờ phụng Thiên Chúa và tổ chức các sinh hoạt tôn giáo. Nhưng người giáo hữu xây dựng một nguyện đường ba gian chắn mền đất, lợp bằng tranh tre và kể từ đó xóm đạo nhỏ với 7 hộ gia đình có tên gọi là xóm “Mỹ Khánh” (tức là Ngày lễ đẹp), là con đẻ của giáo xứ Hội Yên bây giờ. Năm 1940 giáo họ Mỹ Khánh đã tăng lên 45 hồ. Làng Mỹ Khánh hiện có 2 xóm, Tiên Khánh và Khánh Hòa . 

            Ngày 29/9/2009 giáo họ Mỹ  Khánh chính thức được Đức cha Phaolô Maria Cao Đình Thuyên, Giám mục giáo phận Vinh ký quyết định thành lập giáo xứ.

            Như thế sau 127 năm thành lập 11 đời linh mục quản xứ, khoảng 40 khóa ban hành giáo 1289 nhân danh, trong đó có 2 linh mục, 2 đại chủng sinh, 26 tu sĩ nam nữ. 85 hội viên gia đình thánh tâm, 65 em giới trẻ và 56 anh chị em trong dòng họ phan sinh giáo xứ Mỹ Khánh luôn được mẹ dâng mình, quan thầy dìu dắt, che chở vượt qua bao thăng trầm của lịch sử, trưởng thành và phát triển, người dân trong xóm, đạo có truyền thống đoàn kết, không phân biệt lương giáo, cần cù, chịu khó trong lao động sản xuất, học hành chăm chỉ, phát triển nhiều ngành nghề và các dịch vụ khác như: sản xuất bún, mộc dân dụng, bán bánh kẹo… Hiện nay, đời sống của người dân xóm đạo phát triển tốt, luôn chấp hành mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước cùng với nhân dân Khánh Thành, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

BẢN ĐỒ XÃ KHÁNH THÀNH - HUYỆN YÊN THÀNH
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1
Đăng nhập

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ XÃ VÂN TỤ
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Văn Đồng - Chủ Tịch Xã Vân Tụ

Trụ sở: Xã Vân Tụ - Huyện Yên Thành - Tỉnh Nghệ An
Điện thoại: 097 4518889 - Email: ubndxavantu@gmail.com

http://quangcaotuantu.com/